Lao Động
Lao Động eMagazine

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài
Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội là chuyện quá quen thuộc với nhiều bậc phụ huynh trong xã hội hiện nay, tuy nhiên hành động tưởng như nhỏ nhặt, vô tình ấy lại tiềm ẩn nhiều hệ luỵ không tốt, thậm chí là mang đến khủng hoảng cho con trẻ.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Khoe là một thuộc tính tâm lý chung của bất cứ ai. Trước đây, mạng xã hội chưa xuất hiện, nếu cha mẹ muốn khoe thành tích của con cần phải gặp mặt trực tiếp nên sự lan tỏa ít, tác động tiêu cực, tích cực ít. Còn ngày nay, khi mạng xã hội phát triển, tốc độ lan tỏa thông tin nhanh, phạm vi rộng, tương tác với nhiều người dẫn đến tác động của việc khoe thành tích của con cũng lớn hơn, cả mặt tích cực và tiêu cực của nó cũng được nhân lên theo cấp số nhân.

GS TS Hoàng Bá Thịnh - Chuyên gia Xã hội học cho biết, cha mẹ có con học giỏi thường muốn chia sẻ lên mạng xã hội để khoe thành tích của con. Mục tiêu của phụ huynh một là tự hào, hai là để động viên con học tốt hơn. Tự hào là điều chắc chắn nhưng khoe để động viên con thì chưa chắc. Khi cha mẹ khoe thành tích học tập của các con lên mạng xã hội sẽ có nhiều lượt yêu thích và những lời bình luận có cánh khen con giỏi, tiện thể khen bố mẹ "siêu" . Nhưng đôi khi cách động viên này sẽ trở thành sức ép đối với con. Chúng sẽ phải gồng mình để làm thế nào đạt thành tích cao hơn thành tích cũ, để bố mẹ có cái để khoe tiếp.

Nhà báo Đặng Chung (Báo Lao Động) chia sẻ một câu chuyện chị từng chứng kiến: "Thời gian tôi còn làm giáo viên, người đồng nghiệp trong trường có một đứa con luôn trong đội học sinh giỏi. Con có thành tích học tập tốt và được cử tham gia rất nhiều cuộc thi và đạt được nhiều giải cao. Trước thành công của con, đồng nghiệp đó liên tục chia sẻ lên mạng xã hội, chia sẻ với người thân, bạn bè về thành tích của con. Đó không chỉ là niềm tự hào cho chị, cho gia đình, nhà trường, dòng họ, xã hội nữa. Phản ứng của đồng nghiệp tôi khi đó là hiển nhiên bởi họ có quyền làm như thế, họ có quyền tự hào khi đây là thành quả không chỉ của riêng họ mà là công sức của rất nhiều người chăm bẵm, nuôi nấng. Hơn cả đây là thành quả từ chính những nỗ lực của bản thân con. Khi thành tích của con được đăng lên mạng xã hội, con được rất nhiều người ngưỡng mộ, tán thưởng. Bản thân con khi đó cũng rất vui, vui khi thấy bố mẹ vui, nhà trường vui vì thành tích của mình.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Đến khi, con tiếp tục lọt vào đội tuyển tham gia giải cao hơn nhưng rất tiếc, con không có giải. Sau lần đó, con bị sốc tâm lý nhiều tháng sau. Có lẽ đứa trẻ cảm thấy chán nản bản thân, không muốn gặp bạn bè và không muốn tiếp xúc với mọi người. Phải mất một thời gian dài, đứa bé mới kể lại là trước đây mọi người kỳ vọng vào con rất nhiều. Khi được mọi người tán dương, con đã tự đặt ra trách nhiệm và mục tiêu phấn đấu cho bản thân mình. Không chỉ dừng lại ở việc mình tự cố gắng vì mình nữa mà mình phải cố gắng để bố mẹ vui, để nhà trường có thành tích, để tỉnh có thành tích. Khi những mục tiêu quá lớn từ cha mẹ, nhà trường, bản thân không đạt được dẫn đến con tự thấy chán nản, thất vọng với chính bản thân mình.

Có thể thấy, cha mẹ nên để con vui với chính những niềm vui của con. Chúng ta không nên đặt kỳ vọng quá lớn vào con. Chúng ta có thể khen con nhưng không nên ồn ào. Thay vào đó, cha mẹ nên động viên con là có giải cũng được mà không có giải cũng không sao. Coi đây như một thử thách, một cơ hội để con trải nghiệm, học hỏi, giao lưu với bạn bè. Hãy chỉ nghĩ như thế thôi, để tâm trạng con được thoải mái tránh áp lực.

Kém may mắn hơn, em H.T.C. (nam, 16 tuổi, ngụ thị xã Buôn Hồ, Đắk Lắk) học sinh Trường THPT Nguyễn Khuyến (P.13, Q.Tân Bình) nhảy lầu tự tử để giải tỏa áp lực học tập vào hồi tháng 4.2018. Được biết, điểm trung bình của học sinh này là 8.9, chỉ thiếu 0.1 điểm đạt danh hiệu học sinh xuất sắc. Học sinh này đã thất vọng về mình, hay nói đúng hơn là sợ bố mẹ thất vọng về mình đến mức phải chọn cái chết. Đau lòng hơn, trường hợp của học sinh ở trường THPT Nguyễn Khuyến nói trên không phải cá biệt.

Chỉ sau đó 1 tháng, Đ.H.B.N (SN 2004, trú thôn Mã Thượng, xã Phong Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình) đang là học sinh lớp 8 - Trường THCS xã Phong Hóa tử vong trên sông Gianh. Nguyên nhân được biết là do N và mẹ đã tranh cãi kịch liệt vì điểm thi học kỳ không được như mong muốn. Sau đó N giận mẹ và bỏ đi khỏi nhà rồi chọn cái chết để kết liễu cuộc đời.

Hai câu chuyện đáng buồn chỉ là số ít vụ việc đau lòng nhiều người biết đến. Theo thống kê, mỗi năm có hàng nghìn thanh niên Việt Nam tự tử vì áp lực học hành.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài
Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Nhà báo Đặng Chung chia sẻ, trong câu chuyện này tôi nhìn thấy hình ảnh chính của con mình trong này. Dù con mới lên 8 tuổi nhưng đã ý thức rất rõ về hình ảnh của mình trên mạng xã hội. Rõ ràng con không thích việc mọi người bình phẩm, bàn luận về thành tích học tập của mình trên mạng xã hội.

Một chuyên gia tâm lý từng nói: "Việc dành lời khen cho con giống như sử dụng kháng sinh. Đã kháng sinh thì chúng ta không nên sử dụng tùy tiện, tức là có liều lượng, có chỉ định và có mức độ. Nếu như chúng ta sử dụng quá liều sẽ hại cho trẻ. Đứa trẻ sẽ tự mãn, ảo tưởng về mình. Nhưng ngược lại, nếu chúng ta im lặng khi con có nỗ lực phấn đấu giành những thành tích nhất định có thể đứa trẻ sẽ có cảm giác không được ghi nhận, cả thời gian qua mình cố gắng như thế nhưng không có giá trị.

Chuyên gia Hoàng Bá Thịnh cho rằng vấn đề nào cũng có 2 mặt. Về mặt tích cực, việc chia sẻ thành tích học của con trên mạng xã hội, trước là liều thuốc tâm lý, tinh thần cho cha mẹ, sau là niềm vui cho đứa trẻ. Việc khoe thành tích như vậy cũng tạo ra những tấm gương để các bạn khác học tập theo. Về tiêu cực, việc cha mẹ đưa kết quả của con lên mạng xã hội sẽ là một rào cản với con, buộc con phải một thành tích như thế và hơn thế trong những năm học, kỳ học sau, nếu không đạt được như thế thì nó sẽ tạo tâm lý thất vọng cho cả con và cha mẹ. Các em sẽ phải cố gắng, liên tục cố gắng để giữ và vượt thành tích của chính mình. Nếu trong gia đình mà có 2 đến 3 con việc khoe thành tích của con có thành tích học tập tốt vô hình chung sẽ tạo sức ép cho đứa con còn lại trong gia đình và có thể khiến đứa con còn lại bị tổn thương. Với bạn bè trong lớp, trong trường, việc khoe thành tích học tập của con có thể dẫn đến nhiều cách nhìn nhận, đánh giá, bình phẩm không tốt về con em từ các bạn học của chúng và đôi khi tạo ra những phản ứng khác nhau trong tâm lý của con.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Điều nguy hiểm nhất của việc chia sẻ thông tin trên mạng là rủi ro có thể xảy ra cả với người lớn và trẻ em. Khả năng rủi ro tỷ lệ nghịch với mức độ bảo mật thông tin. Nếu nội dung chia sẻ chứa chi tiết họ tên, lớp học, địa chỉ... kèm thêm một vài hình ảnh con trẻ làm tăng khả năng nguy cơ gặp rủi ro cho trẻ, là điều kiện thuận lợi cho kẻ xấu lợi dụng, gây hại trẻ.

Thậm chí ngay những bạn cùng trang lứa cũng có sự phản ứng không thích vì bạn hơn mình. Đó là một yếu tố tác động đến hành vi bắt nạt trên mạng. Để đảm bảo an toàn cho con, cha mẹ nên chia sẻ với nhóm bạn thân thiết, tin cậy, bạn đồng nghiệp, người thân. Điều đặc biệt, phụ huynh cần chú ý là chia sẻ cần hạn chế thông tin chi tiết. Như vậy sẽ vừa thực hiện được mục đích khoe vừa bảo đảm an toàn cho con.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

GS TS Hoàng Bá Thịnh cho rằng, khoe con trên mạng xã hội là trào lưu của xã hội hiện nay, người khoe tài sản, người khoe xinh đẹp, khoe con ngoan, trò giỏi, khoe công việc lương cao, khoe biệt thự, khoe xe đẹp... Tôi nghĩ khoe là bình thường nhưng sẽ khiến một số người trở lên nghiện khoe.

Ai cũng vậy, khi khoe sẽ được nhiều người tung hô, tán dương, ngưỡng mộ, vì thế các bậc cha mẹ thường mắc vào cạm bẫy tâm lý này. Càng được tung hô, ngưỡng mộ thì càng khoe. Con càng thành công thì càng khoe để được mọi người ngưỡng mộ tôn trọng. Tuy nhiên, đây là con dao hai lưỡi, một khi thành tích của con tụt lùi, không được như ý muốn thì mọi thứ sẽ tạo hiệu ứng sụp đổ như hiệu ứng domino không chỉ với cha mẹ mà còn với chính bản thân con. Những người từng tung hô con rất có thể sẽ đưa ra nhiều đánh giá bình luận tiêu cực đối với con. Và còn nhiều tác hại tiêu cực khác mà chúng ta không thể lường hết được. Vì thế, mỗi bậc làm cha làm mẹ nên tiết chế và có chừng mực khi đăng tải thông tin, thành tích của con lên mạng xã hội.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài
Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Có lẽ mỗi chúng ta, bấy kỳ ai đều trải qua tuổi học sinh đều thấm thía câu nói bất hủ: "con nhà người ta". Nó thành một nỗi ám ảnh với rất nhiều người. Với nhà báo Đặng Chung, là một người mẹ và một phóng viên theo mảng giáo dục, bản thân chị luôn ý thức trong việc giáo dục và quan tâm đến tâm lý của con. Tuy nhiên, có những lúc vô tình chị cũng khiến con bị tổn thương bởi những hành động, câu nói nhỏ.

Chị chia sẻ: "Một lần, tôi thấy đồng nghiệp chia sẻ hình ảnh con đánh đàn lên mạng xã hội. Con tôi và con của chị đồng nghiệp đó bằng tuổi, hai con cũng có biết nhau và chơi với nhau. Hai vợ chồng chăm chú theo dõi các clip con của chị đồng nghiệp kia đánh đàn và có khen bạn đó đánh đàn hay trước mặt con mình. Sau đó, con tôi có nói là con sẽ không chơi với bạn đấy nữa. Mặc dù lúc đó tôi không so sánh nhưng thực sự những lời nói và hành động của mình vô tình đã khiến con cảm thấy con kém cỏi hơn so với bạn. Tôi có hỏi vì sao con lại nói như thế thì con trả lời một câu khiến tôi thực sự giật mình: "Bạn ý không phải là người bình thường vì bố mẹ xuýt xoa khen bạn ấy, còn con bình thường nên con không chơi với bạn ấy được".

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Tôi chợt nhận ra, con tự nghĩ con là một đứa trẻ bình thường về học hành, mọi thứ đều bình thường và có một bạn giỏi như thế có nghĩa là bạn không bình thường và con tôi tự thấy mình không xứng để chơi với bạn ấy nữa.

Qua câu chuyện này, tôi mới hiểu, trẻ em rất nhạy cảm. Chúng để ý đến suy nghĩ và cả hành động nhỏ của cha mẹ. Các con cũng có những suy nghĩ riêng của mình. Chúng ta không nên chủ quan nghĩ các con còn nhỏ mà nghĩ các con chưa suy nghĩ, nhận thức được vấn đề. Với các con còn nhỏ mà còn suy nghĩ như vậy thì với lứa tuổi lớn hơn, khi cái tôi của các con đã thể hiện rõ thì việc cha mẹ so sánh con với các bạn khác vô tình có thể khiến các con bị mất hứng và cảm thấy không muốn cố gắng nữa.

Như vậy, vô tình chung tôi đã tách biệt con của mình khỏi những người bạn tốt mà nếu như chơi với các bạn đó, con mình sẽ học hỏi được nhiều điều hơn. Đó là những hệ lụy, mặt trái của những lời khen hoặc việc quen khoe thành tích của con.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài
Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

GS TS Hoàng Bá Thịnh cho rằng các bậc cha mẹ thấy con mình học giỏi, tự thấy mình có nhiều đóng góp vào những thành tích học tập đó của con (dành thời gian, công sức, tiền bạc, đầu tư cho con học thêm, tìm thầy cô giỏi cho con...) điều đó đúng nhưng chưa đủ. Thành tích học tập của con có được chính là do con, con là người quyết định những kết quả học tập đó. Những điều kiện của cha mẹ chỉ là phần hỗ trợ thêm vào và không phải yếu tố quyết định. Nếu con không có năng lực học, không có khả năng học, không say mê học, không quyết tâm học thì kết quả không được như ý muốn. Cha mẹ có quyền tự hào và có quyền khoe. Tuy nhiên, việc khoe mà không cần hỏi ý kiến của con là một việc khác. Không nên lấy quyền của cha mẹ để áp đặt ý muốn của mình cho con cái và con trẻ có quyền trẻ em.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Theo điểm 11, Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016 quy định các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm: Công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên và của cha, mẹ, người giám hộ của trẻ em. Theo quy định, thông tin bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em gồm: Các thông tin về tên, tuổi; hình ảnh cá nhân; tài sản cá nhân; địa chỉ, thông tin về nơi ở, quê quán; địa chỉ, thông tin về trường, lớp, kết quả học tập và các mối quan hệ bạn bè của trẻ em; thông tin về dịch vụ cung cấp cho cá nhân trẻ em…

Cha mẹ không nên suy nghĩ rằng vì con tôi còn nhỏ chưa suy nghĩ gì, chưa biết gì nên tôi tự quyết định chia sẻ thông tin lên mạng xã hội. Những thông tin sau khi chia sẻ công khai như vậy khó có thể kiểm soát được, những chiều hướng tích cực, tiêu cực từ việc khoe thành tích như vậy hoàn toàn có thể xảy ra. Tùy bối cảnh, tùy độ tuổi của con, tùy kết quả học tập của con mà nó sẽ tạo ra những hệ quả tương ứng.

Cùng với quan điểm trên, nhà Báo Đặng Chung cho biết thêm, xã hội bây giờ khá phức tạp, có nhiều quan điểm, mỗi người có quan điểm khác nhau. Khi phán xét chuyện khen thưởng con, khoe giấy khen của con trên mạng, bản thân tôi là phụ huynh, tôi mong tất cả mọi người hãy có những bình luận tích cực và có trách nhiệm, tránh những bình luận tiêu cực, đả kích, so sánh ảnh hưởng đến tâm lý của các con. Ngược lại, đối với phụ huynh khi khoe những hình ảnh hay thành tích của con trên mạng thì chúng ta nên khoe có chừng mực, nên hỏi ý kiến của con và tránh việc có thể làm tổn thương đến với những đứa trẻ khác.

Khoe thành tích của con lên mạng xã hội: Niềm vui ngắn, nỗi lo dài

Trên tất cả chúng ta phải nhìn nhận từ nhiều chiều, từ nhiều góc độ để đánh giá việc khen thưởng một cách công tâm, chính xác, để các con cảm thấy có động lực để phấn đấu. Thay vì chúng ta công khai những quả ngọt lên mạng xã hội, theo tôi cha mẹ hãy thể hiện tình cảm, động viên, nói chuyện với con, động viên con bằng cách rất nhẹ nhàng để con hiểu được những nỗ lực của con đã được bố mẹ ghi nhận. Con xứng đáng được khen ngợi vì những thành tích đó. Những lời khen ngợi như thế sẽ giúp con cảm thấy được khích lệ tinh thần và cố gắng nhiều hơn.

XEM THÊM


LĐO | 02/06/2021 | 06:00