Lao Động
Lao Động eMagazine

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông
Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Sau 1 thập kỷ khởi công và chờ đợi, Dự án Đường sắt Cát Linh - Hà Đông đã tạo ra những ý kiến “tiêu cực” bởi sự trì trệ trong tiến độ thực hiện và liên tiếp đội vốn “khủng”. Nhiều người cho rằng, đây là dự án “hứa và hẹn”, nhưng hứa mãi, hẹn mãi mà người dân vẫn chưa được chạm tay vào giấc mơ đẹp thuở ban đầu.

Cách đây 10 năm, Hà Nội khởi công tuyến đường sắt đô thị đầu tiên với kỳ vọng đầu tư đồng bộ để tạo kết nối với các tuyến đường sắt đô thị giữa nội đô Hà Nội và ngoại thành, đóng vai trò nòng cốt cho giao thông công cộng, giải quyết cơ bản vấn đề tắc nghẽn giao thông tại thủ đô Hà Nội.

Tuy nhiên, sau 1 thập kỷ khởi công và chờ đợi, Dự án Đường sắt Cát Linh - Hà Đông đã tạo ra những ý kiến “tiêu cực” bởi sự trì trệ trong tiến độ thực hiện và liên tiếp đội vốn “khủng”. Nhiều người cho rằng, đây là dự án “hứa và hẹn”, nhưng hứa mãi, hẹn mãi mà người dân vẫn chưa được chạm tay vào giấc mơ đẹp thuở ban đầu.

Báo Lao Động đã có cuộc trò truyện cùng Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thuỷ - Chuyên gia đã có hơn 30 năm kinh nghiệm nghiên cứu về giao thông và Nhà báo Hoàng Lâm - Tổng Thư ký tòa soạn báo Lao Động để cùng tiếp cận câu chuyện này ở góc độ “một giấc mơ dài… không ùn tắc giao thông” của người dân Thủ đô.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông
Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Nhà báo Hoàng Lâm-Tổng Thư ký tòa soạn báo Lao Động: Tôi là một trong số những người Hà Nội mong chờ tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông. Vào giờ cao điểm mỗi ngày, tôi phải chen chúc giữa dòng người đông đúc trên đường Nguyễn Trãi, tôi luôn mơ ước có giải pháp nào đó. Do đó, nếu dự án được đưa vào khai thác thương mại, tôi sẽ là một trong số rất nhiều người dân được hưởng lợi.

Cách đây đúng 20 năm (năm 2001), khi sang Myanmar, lần đầu tiên tôi đi các tuyến đường sắt trên cao từ sân bay vào thủ đô Kuala Lumpur và cảm nhận rõ rệt những tiện ích khi sử dụng tàu cao tốc. Đến năm 2011, dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông chính thức được khởi công, người dân chúng tôi rất chờ đợi. Dự án được kỳ vọng giúp thành phố Hà Nội phát triển tiến tới hạ tầng giao thông thông minh thân thiện với người dân. Tuy nhiên, sau gần 10 năm chậm tiến độ, dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông đã khiến chúng tôi băn khoăn không biết còn chậm đến bao giờ?

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông
Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thuỷ-Chuyên gia giao thông: Có thể nói, dự án Đường sắt Cát Linh-Hà Đông là “mạch máu chính” của hệ thống giao thông đô thị. Đây là dự án sở hữu những ưu điểm nổi bật và theo tôi, đó là những ưu điểm kỷ lục.

Thứ nhất, nếu được đưa vào vận hành, dự kiến, năng suất của dự án sẽ tăng rất cao, đạt mốc 60.000 hành khách/giờ. Trong khi đó, xe buýt chỉ đạt 6.000 hành khách/giờ, năng suất chỉ bằng 1/10 so với tàu điện. Thứ hai, tàu điện trên cao có tốc độ rất lớn, tối đa có thể đạt được 80 km/h. Bình quân vận tốc của tàu điện là 35km/h, trong khi đó, bình quân tốc độ của xe buýt chỉ đạt 15km/h. Thứ ba, tàu điện là loại phương tiện đảm bảo giảm ô nhiễm môi trường và tạo nên sự tiện nghi cũng như an toàn tốt nhất cho người đi lại.

Tuy nhiên, nhược điểm của tàu điện là chi phí quá đắt. Đương nhiên, giá đắt nhưng người ta vẫn làm để có được những ưu điểm cơ bản nêu trên. Hai ưu điểm năng suất và tốc độ góp phần giải tỏa được hàng chục vạn hành khách, đồng nghĩa với việc giải quyết được tình trạng ùn tắc.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông
Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông
Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Nhà báo Hoàng Lâm - Tổng Thư ký tòa soạn báo Lao Động: Tôi đã chờ đợi trong suốt 10 năm qua, khi dự án bắt đầu khởi công và hứa hẹn với người dân. Với tư cách là một công dân Hà Nội, tôi chờ đợi lần 1, lần 2, lần 3, rồi lần 4 và bây giờ là lần thứ 10.

Tôi còn nhớ cách đây 2 năm, báo chí thông tin, tuyến đường sắt trên cao chỉ còn 1% khối lượng công việc là có thể đưa vào vận hành. Tuy nhiên, chúng ta mất 2 năm chỉ đợi chờ “1%” đó. Thậm chí đến tận bây giờ, tôi không dám chắc 1% đó được thực hiện đến đâu. Tôi cũng thắc mắc và không thể biết được 1% đó là gì? Đây không chỉ là câu chuyện vận hành, đường sắt, toa tàu. Chúng tôi thấy đây là một dự án bế tắc, khó hiểu và khó tin. Rõ ràng, Bộ Giao thông Vận tải cũng chưa có giải thích nào đối với người dân một cách hợp lý, rõ ràng, minh bạch về sự chậm trễ trong suốt những năm qua.

Sau nhiều năm chờ đợi, nhiều người không đủ bình tĩnh và đưa ra nhiều câu nói gay gắt: “Đừng nói chuyện đường sắt Cát Linh-Hà Đông nữa, chán quá rồi!”.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Thủ đô Hà Nội là trái tim của cả nước, tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông như một mạch chủ của trái tim. Và trái tim không thể có mạch máu nghẽn. Mạch máu càng thông suốt, trái tim càng khoẻ mạnh thì nền kinh tế của đất nước mới vận hành tốt được.

Với tư cách vừa là người làm báo, vừa là công dân Hà Nội, tôi cảm thấy người dân chưa nhận được một lời xin lỗi từ phía Bộ Giao thông Vận tải, từ phía lãnh đạo thành phố Hà Nội. Có lẽ đã đến lúc, chúng ta không chỉ truy trách nhiệm đó mà cần có một lời xin lỗi chân thành với người dân. Cần có những lời giải thích để người dân hiểu tường tận, tại sao lại chậm như vậy, tại sao lại đội vốn lớn như vậy?

Đây không chỉ là câu chuyện đường sắt Cát Linh - Hà Đông, chúng ta còn 4 tuyến đường sắt sẽ khởi công trong tương lai. Vấn đề được đặt ra ở đây là phải làm thế nào để không có những câu chuyện chậm tiến độ đến hàng chục lần, chậm tiến độ cả chục năm, phải có giải thích chính đáng. Hơn tất cả, tôi vẫn nghĩ cần có lời giải thích minh bạch, xin lỗi công khai đối với người dân.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thuỷ - Chuyên gia giao thông: Hệ thống đường sắt đô thị có vai trò quan trọng nhất cho việc giải quyết vấn đề ùn tắc, chống ô nhiễm và tăng an toàn đối với đô thị và siêu đô thị. Một đô thị có khoảng 7-10 triệu người, Hà Nội và Hồ Chí Minh là thuộc loại siêu đô thị. Vì vậy, chi phí cao đến mấy, nhà nước cũng phải đầu tư vào đường sắt đô thị.

Bên cạnh đó, một tuyến đường sắt có hiệu quả, năng suất cao, gấp chục lần so với xe buýt. Theo kế hoạch dự kiến, thời gian quy hoạch tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông là 3 năm nhưng đến nay đã 13 năm vẫn chưa xong.

Trong chục năm đó, số phương tiện cá nhân đã tăng lên rất nhanh. Trước đây có 10.000 xe máy, mỗi năm số phương tiện cá nhân tăng 10-12%, đến nay đã đạt khoảng 50.000-70.000 xe. Các phương tiện cá nhân đã lấp kín đường. Khi chúng ta làm chậm một tuyến đường sắt đô thị đồng nghĩa sẽ tăng mức độ ùn tắc giao thông và ô nhiễm rất cao, gấp 5-7 lần so với thời gian khởi động.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Nhà báo Hoàng Lâm-Tổng Thư ký tòa soạn báo Lao Động: Hai từ “đội vốn” là nỗi ám ảnh rất khủng khiếp và gần như, công trình giao thông nào cũng vướng phải vấn đề này. Bên cạnh nỗi ám ảnh đó, nhiều người cũng lo lắng, tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông sinh ra sẽ chỉ phục vụ riêng cho những người dân sống dọc đường. Khả năng dự án tỉ đô này đưa vào vận hành sẽ chịu chung số phận như tuyến buýt nhanh BRT. Tôi tin rằng, không ai phê duyệt cho một tuyến đường sắt chỉ trong một trục đường. Đây là sự khởi đầu cho một hệ thống giao thông đô thị mang tính mạng nhện của Hà Nội.

Chúng ta đang hướng đến năm 2030-2045, sẽ có những đô thị vệ tinh xung quanh. Khi đó, tuyến đường sắt Cát Linh-Hà Đông và phương tiện công cộng sẽ giải quyết vấn đề kết nối Hà Nội với các đô thị xung quanh.

Vấn đề trong tương lai không chỉ dừng lại ở yêu cầu đúng giờ, vận hành và đảm bảo được lượng khách mà câu chuyện đặt ra ở đây, bảo vệ môi trường là vai trò đặc biệt quan trọng đối với một đô thị hiện đại. Hà Nội là một trong những thành phố được xem là ô nhiễm nhất thế giới, khi hệ thống đường sắt đô thị được vận hành sẽ giải quyết được vấn đề nhức nhối căn bản đó, sau đó là sự hưởng thụ người dân.

Tôi vẫn mơ một giấc mơ, một ngày không xa, chúng ta sẽ đi lên Sân bay Nội Bài bằng một tuyến đường sắt; di chuyển đến các tỉnh, thành lân cận bằng những tuyến đường sắt - mạch máu chảy đều đặn và không bị ùn tắc, sạch sẽ.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thuỷ - Chuyên gia giao thông: Nhưng giấc mơ dài sẽ khiến người dân không mặn mà. Đến nay, tất cả phụ thuộc vào hiệu quả hoạt động của hệ thống giao thông, sự điều hành của cơ quan chức năng.

Ví dụ như tuyến Cát Linh - Hà Đông, chúng ta mơ lâu quá nên người dân đâu còn mặn mà. Thậm chí, nhiều người không muốn nhắc đến dự án này nữa. Rõ ràng, việc biến những giấc mơ thành hiện thực phải có cách làm khoa học, thực tiễn, phù hợp với năng lực, đặc biệt phải có sự quản lý, điều hành một cách khoa học, minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm.

Chúng ta có rất nhiều giáo sư và có đủ máy móc để kiểm tra, xác định, tính toán độ an toàn. Các cơ quan chức năng phải coi mình là những chủ thể để biến giấc mơ của người dân thành hiện thực, cụ thể giấc mơ cao nhất là giao thông đô thị. Bởi, đô thị tập trung nhiều vấn đề phức tạp, khó khăn và rối rắm nhất cần được giải quyết một cách khoa học, thực tế, trách nhiệm.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Nhà báo Hoàng Lâm - Tổng Thư ký tòa soạn báo Lao Động: Tôi đã có 3 năm đi làm bằng xe buýt. Việc mua 1 vé tháng 200 nghìn đồng liên tuyến - “có thể đi bất kỳ đâu”, là mức giá rất rẻ. Có lẽ, Việt Nam là một trong những nước có giá vé hệ thống giao thông công cộng rẻ nhất thế giới.

Tới đây, nếu như đường sắt Cát Linh - Hà Đông đi vào vận hành, mức giá 7-15 nghìn đồng/ đồng/vé lượt (tùy theo quãng đường); 30 nghìn đồng/vé ngày và 200 nghìn đồng/vé tháng… ở mức chấp nhận được. Đối với dự án tốn cả tỉ USD có giá vé như vậy góp phần thu hút người dân Thủ đô di chuyển bằng phương tiện này. Ở một góc độ nào đó, tôi cho rằng, đây là một lời tri ân, xin lỗi của những người có trách nhiệm. Mục tiêu của tuyến đường sắt là an toàn phải đảm bảo 100%, đặc biệt là các tuyến đường sắt đô thị. Một trong những lý do chậm trễ là nó chưa đủ đảm bảo an toàn khi đưa vào vận hành.

Nhưng tôi tin 10 lần lỡ hẹn là giới hạn cuối cùng người dân Hà Nội. Họ không muốn chờ đợi thêm một lần lỡ hẹn nào nữa. Người dân không muốn ám ảnh thêm một hình ảnh tương tự Đường sắt Cát Linh - Hà Đông nào nữa. Đây sẽ là bài học kinh nghiệm để những dự án giao thông khác phải nhanh hơn, đảm bảo an toàn.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thuỷ - Chuyên gia giao thông: Với một số tiền gần 1 tỉ USD, theo tôi, tuyến Cát Linh - Hà Đông làm đúng thời gian thì chỉ cần 3 năm hoàn thành. Ngay như tuyến Metro 20km ở Quảng Châu, Trung Quốc chỉ cần 5 năm; cầu 19km nối Nga với Crưm chỉ mất 3 năm, trong khi chúng ta làm tuyến 12km mất tận mười mấy năm là “kỷ lục chậm tiến độ”.

Với số tiền đó, nếu được quyết định, tôi sẽ không chọn đi trên cao mà đi ngầm. Nếu đi tàu điện ngầm, cảnh quan không bi che lấp, không gây ồn ào, tốc độ cao hơn và người dân sẽ cảm thấy thu hút hơn.

Tất nhiên, khi dự án này được đưa vào khai thác thương mại, tôi nghĩ, tôi và người dân tham gia di chuyển bằng phương tiện này. Có thể, giai đoạn đầu sẽ có ít người đi nhưng dần dần, mọi người sẽ nhận ra phương tiện này thuận lợi hơn xe buýt, có sự kết nối tốt hơn… người dân sẽ sử dụng nhiều hơn mà quên đi sự chờ đợi bấy lâu nay.

Mơ một giấc mơ dài…chỉ để đến Dự án Cát Linh-Hà Đông

XEM THÊM


LĐO | 18/05/2021 | 06:00