Lao Động
Lao Động eMagazine

Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19

Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19
Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19

Theo đánh giá của các chuyên gia và cơ quan quản lý nhà nước, thị trường lao động đang bị ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2020, khoảng 1,4 triệu người mất việc làm, trong đó lao động mất việc làm do các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh phá sản, giải thể hoặc thu hẹp sản xuất là gần 900 nghìn người. Trong bối cảnh lao động mất việc làm liên tục gia tăng thì kết quả giải quyết việc làm trong 6 tháng đầu năm rất thấp, ước đạt 540.000 lao động. Theo đánh giá của các chuyên gia và cơ quan quản lý nhà nước, thị trường lao động đang bị ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19.

Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19
Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19

6 tháng đầu năm 2020, số người mất việc làm tại Việt Nam liên tục gia tăng do ảnh hưởng dịch COVID-19. Lực lượng lao động thấp kỷ lục, lao động có việc làm có mức giảm mạnh nhất trong vòng 10 năm qua; tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, tỉ lệ thiếu việc làm của lực lượng lao động trong độ tuổi tăng cao nhất trong 5 năm trở lại đây do nhu cầu thị trường lao động sụt giảm.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm, cả nước có 62.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, giảm 7,3% so với cùng kỳ năm trước; số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là 29.000 doanh nghiệp, tăng 38,2% so với cùng kỳ năm trước. Qua khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), riêng trong Quý I/2020 đã có 35.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, đây là một con số kỷ lục từ trước tới nay. Hơn 75% số doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô lao động và có tới gần 10% phải giảm tới một nửa quy mô lao động so với hiện nay, hàng triệu lao động nguy cơ mất việc làm trong những tháng tới đây.

Số lao động bị mất việc làm trong 6 tháng đầu năm khoảng 1,4 triệu người, trong đó lao động mất việc làm do các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh phá sản, giải thể hoặc thu hẹp sản xuất là gần 900.000 người. Lao động mất việc làm tập trung ở các ngành: Công nghiệp chế biến chế tạo; lao động trong ngành bán buôn, bán lẻ; ngành vận tải kho bãi; lao động trong ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống,...

Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19

Trong khi số lao động mất việc làm liên tục gia tăng thì kết quả giải quyết việc làm trong 6 tháng đầu năm rất thấp (ước tính giải quyết việc làm cho 540.000 lao động, đạt 36,5% kế hoạch đặt ra, bằng 76,1% cùng kỳ năm trước). Nhu cầu tuyển dụng lao động mặc dù tháng 6 bắt đầu gia tăng so với 5 tháng đầu năm nhưng vẫn rất thấp so với cùng kỳ năm 2019 (tại Thành phố Hồ Chí Minh giảm 28%, Hà Nội giảm 23%,…). Đồng thời, một loạt các thị trường lao động lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc,… bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 nên phải ngừng tiếp nhận lao động Việt Nam, nhiều đơn hàng tuyển dụng, các đợt xuất cảnh lao động đều bị tạm dừng. 6 tháng đầu năm 2020 mới có 33.500 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài (bằng 60,3% so với cùng kỳ năm trước), riêng trong tháng 5 các doanh nghiệp chỉ cung ứng được 126 lao động.

Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19

Những khó khăn của thị trường lao động được thể hiện qua việc người lao động đến nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN) tại các Trung tâm dịch vụ việc làm trên cả nước. Theo tính toán sơ bộ, trong 6 tháng đầu năm 2020, số người nộp hồ sơ hưởng TCTN là 565.000 người, tăng 32% so với cùng kỳ năm 2019, số tiền chi trả trợ cấp thất nghiệp gần 7.000 tỉ đồng, tăng gần 40% so với năm 2019.

Vùng Đông Nam Bộ là nơi có nhiều người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp nhất (hơn 200.000 người chiếm 37%); tiếp đến là vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (hơn 100 ngàn người/vùng, chiếm 18%); thấp nhất là Tây Nguyên (15 ngàn người, chiếm 2,6%).

Số lao động nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp tập trung nhiều nhất ở các tỉnh, thành phố nơi có thị trường lao động phát triển, nhiều khu công nghiệp – khu chế xuất như Thành phố Hồ Chí Minh (88.990 người), Bình Dương (49.297 người), Đồng Nai (33.317 người), Hà Nội (38.154 người).

Số lao động nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp tập trung nhiều nhất ở ngành công nghiệp chế biến và du lịch (tại Đà Nẵng trong số 16.000 hồ sơ thì có tới 5.000 hồ sơ của lao động làm việc trong khách sạn, dịch vụ du lịch (chiếm 34,25%).

Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19

Theo Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, để giảm bớt khó khăn cho thị trường lao động, giúp người lao động sớm tìm được việc làm, cần triển khai các pháp đông bộ sau:

- Chủ động nắm bắt tình hình thị trường lao động trên địa bàn để có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong trường hợp thiếu hụt nguồn lao động, chuyên gia người nước ngoài; lao động bị thôi việc, mất việc làm…

- Nghiên cứu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong kết nối cung - cầu lao động cũng như thực hiện thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, khai trình sử dụng lao động, thu thập, cập nhật thông tin thị trường lao động.

- Chỉ đạo hệ thống Trung tâm Dịch vụ việc làm thu thập thông tin về nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp; tăng cường giao dịch việc làm trực tuyến, chủ động cung ứng nguồn lao động đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp.

- Xây dựng chính sách về hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng người lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

- Xây chính sách về hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động do ảnh hưởng đại dịch COVID-19 từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp theo 2 phương án:

(i) Giảm một số điều kiện hưởng thuộc thẩm quyền của Chính phủ để khi người sử dụng lao động buộc phải thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ sản xuất, kinh doanh đáp ứng điều kiện theo quy định tại điểm a (Đóng đủ BHTN cho NLĐ thuộc đối tượng tham gia BHTN liên tục từ đủ 12 tháng trở lên tính đến thời điểm đề nghị hỗ trợ), điểm d (Có phương án đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ theo phương án được phê duyệt và không quá 6 tháng) Khoản 1 Điều 47 Luật Việc làm có doanh thu tính từ đầu năm 2020 đến hết tháng trước thời điểm nộp hồ sơ đề nghị hỗ trợ giảm 30% so với cùng kỳ năm 2019 được hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động;

(ii) Tạm thời không thực hiện một số điều kiện hưởng (thuộc thẩm quyền của Quốc hội), theo đó, người sử dụng lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp buộc phải thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ sản xuất, kinh doanh do dịch bệnh COVID-19; có phương án đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động; có doanh thu từ đầu năm tính đến hết tháng trước thời điểm nộp hồ sơ đề nghị hỗ trợ giảm 30% so với cùng kỳ năm liền trước được hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.

- Rà soát các quy định pháp luật về lao động, việc làm để kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động, tránh sa thải hàng loạt hoặc ngừng hoạt động, phá sản. Đồng thời, hỗ trợ người lao động duy trì, ổn định cuộc sống trong bối cảnh ngưng việc, mất việc làm, giảm thu nhập.

- Tiếp tục nghiên cứu, trình Chính phủ, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ban hành các Nghị quyết để hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh khắc phục khó khăn để ổn định, phát triển sản xuất.

Thị trường lao động ảnh hưởng nặng nề do dịch COVID-19

Theo tính toán sơ bộ của Cục Việc làm, đến tháng 6.2020, cả nước có 30,8 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi COVID-19, bao gồm những người bị mất việc làm, nghỉ giãn việc, giảm giờ làm, giảm thu nhập,… Trong số những người bị ảnh hưởng, người giảm thu nhập chiếm tỉ trọng lớn nhất là 57,3% (tương ứng 17,6 triệu người); 7,8 triệu lao động bị mất việc làm hoặc phải nghỉ luân phiên, giãn việc, lao động khu vực dịch vụ bị ảnh hưởng tiêu cực lớn nhất với 72%; tiếp đến là 67% khu vực công nghiệp; 25,1% khu vực nông, lâm nghiệp và thuỷ sản.

LĐO | 29.6.2020 | 10:00