Lao Động
Lao Động eMagazine

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Bằng sự quan tâm, đồng hành, Đảng, Chính phủ đã và đang tạo ra một hào khí cho các doanh nghiệp vượt khó, “biến nguy thành cơ”, phục hồi sản xuất và tăng trưởng. Với bản thân doanh nghiệp, “cơn bão COVID-19” cũng là “chất xúc tác” để nhìn lại sức chống chịu của mình trong một thế giới đầy biến động, để biết “chìa khóa” của phát triển bền vững và thịnh vượng chính là đổi mới sáng tạo nhằm bước sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

“25 năm trước, tôi đang làm nghiên cứu sinh ở Munich, Cộng hòa Liên bang Đức. Thời đó, Việt Nam trong hình dung của người Đức còn là một đất nước rất xa lạ. Một ngày, cậu bạn cùng phòng đưa cho tôi tờ báo, trong đó có một bài dài viết về Việt Nam.

Nội dung của bài báo nói Việt Nam đang tạo ấn tượng với các nước trong khu vực khi phát triển ổn định, doanh nghiệp của Đức bắt đầu quan tâm đến thị trường này. Dù ca ngợi sự phát triển, nhưng bài báo kết bằng một câu: Ôtô đã xuất hiện ở Việt Nam, nhưng nếu người Việt mà chạm vào xe BMW (hãng xe sang của nước Đức-PV) thì người ta sẽ giật mình rụt tay lại.

Tôi hiểu, câu văn đó ẩn ý nói Việt Nam còn nghèo lắm, giấc mơ có xe sang quá cao xa với người Việt. Có lẽ, vì một chút tự ái dân tộc, tôi nhớ câu chuyện này suốt 25 năm qua. Câu chuyện cũng nhắc nhở tôi về sự trở về, khi đã trở thành một công dân toàn cầu”- Giáo sư-Tiến sĩ khoa học Phùng Hồ Hải - Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam – chia sẻ với phóng viên Lao Động khi hình dung về cột mốc Việt Nam của năm 2045, của những giấc mơ mang tên “Việt Nam - Khát vọng - Thịnh vượng”.

35 năm qua (từ sau năm 1986 đến nay), Việt Nam đã có bước phát triển ngoạn mục. Ngoài những thước đo như tốc độ tăng trưởng GDP, thu nhập bình quân đầu người, thì một cách dễ hình dung nhất về sự phát triển, theo cách nói của Giáo sư Phùng Hồ Hải, là tại các thành phố lớn bây giờ, ôtô nhiều hơn xe đạp, các loại xe sang đều đã xuất hiện ở Việt Nam. Đất nước đã và đang hình thành tầng lớp trung lưu, có các doanh nghiệp lớn vươn tầm thế giới.

Chính bởi vậy, Giáo sư Phùng Hồ Hải càng có niềm tin về một Việt Nam hùng cường sẽ sớm được hiện thực hóa.

Từ bỏ công việc tại các viện nghiên cứu và trường đại học hàng đầu ở Italia, Đức để trở về sống và làm việc tại Việt Nam, nhiều năm qua, Giáo sư Phùng Hồ Hải không ngừng kết nối nhà khoa học trẻ trong và ngoài nước cống hiến cho khát vọng đưa Việt Nam tiến cùng thời đại.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Bộ ngành liên quan thực hiện nghi thức khởi động Chương trình Kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam 2018.

Nếu ngày 19.8.1945, cha ông ta đã đồng lòng đứng lên làm cách mạng, giành lại độc lập cho dân tộc thì 73 năm sau (19.8.2018), Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam ra đời, được kỳ vọng sẽ góp phần đưa Việt Nam nhanh chóng bắt kịp, tiến cùng và vượt lên về khoa học, công nghệ và kinh tế.

Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam do Bộ Kế hoạch và Đầu tư khởi xướng và chủ trì, đã quy tụ được hàng ngàn tài năng khoa học kỹ thuật gốc Việt đang học tập, làm việc tại các quốc gia phát triển về nước xây dựng sự nghiệp và góp sức vào sự phát triển của quê hương Việt Nam.

Hành trình trở về của Giáo sư Vũ Hà Văn - nhà toán học nổi tiếng, từng giành nhiều giải thưởng danh giá thế giới là một trong hàng ngàn cuộc hồi hương theo tiếng gọi non sông ở thời điểm năm 2018.

Thông qua việc hợp tác với Vingroup trong vai trò Giám đốc Khoa học của Viện Nghiên cứu dữ liệu lớn VinBigdata, hơn 3 năm qua, với mục tiêu tạo ra công nghệ phục vụ cho người Việt, Giáo sư Vũ Hà Văn đã kết nối hàng trăm kỹ sư, nhà khoa học người Việt ở khắp nơi trên thế giới, từng bước hiện thực hóa khát vọng làm chủ công nghệ lõi, từ đó, đưa những công trình nghiên cứu quốc tế trở thành sản phẩm công nghệ đại diện cho trái tim, khối óc Việt Nam.

Những ngày gần đây, truyền thông trong nước và thế giới nhắc lại nhiều về “cái bắt tay” này, khi Giáo sư Vũ Hà Văn tham gia các sự kiện kết nối đổi mới sáng tạo toàn cầu để giới thiệu về trợ lý ảo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho những chiếc xe VinFast, với giấc mơ khởi đầu cho những sản phẩm “Made in Vietnam”, “Made by Vietnamese”.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Khi trò chuyện với phóng viên Lao Động về cột mốc Việt Nam của năm 2045, hai nhà toán học đều nhắc đến mô hình đầu tư và kết nối các nhà khoa học để cùng đổi mới sáng tạo mà Vingroup đang thực hiện. Nhờ những “cái bắt tay” với các nhà khoa học, Vingroup đã tạo ra một sức mạnh nội lực, tận dụng ngoại lực là những tiến bộ của công nghệ, kỹ thuật… để tiến sâu vào ngành công nghiệp nặng, tạo ra những sản phẩm của người Việt Nam đầy tự hào.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Ngược thời gian, vào ngày 6.3.2021, một hội nghị mà giới doanh nghiệp – doanh nhân Việt vô cùng náo nức: “Đối thoại Việt Nam 2045” – lần đầu tiên cuộc gặp gỡ giữa Thủ tướng và đại diện các doanh nghiệp, trí thức bàn về một Việt Nam phát triển cường thịnh vào năm 2045 – mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng hướng tới.

Tại cuộc đối thoại, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc (khi đó là Thủ tướng Chính phủ) đã khẳng định trao cơ hội phát triển cho mọi loại hình doanh nghiệp, các thành phần kinh tế như FDI, hợp tác xã, hộ cá thể…

Những năm qua, doanh nghiệp Việt Nam ngày càng lớn mạnh, về quy mô, số lượng và chất lượng. Tín hiệu tích cực từ các “trụ cột của nền kinh tế quốc gia” là đều có sự tăng trưởng. Việt Nam đã xuất hiện nhiều tập đoàn lớn, doanh nghiệp mạnh, vươn mình ra thế giới như Viettel, Vingroup, Thaco, Vinamilk, Vietjet… với những triết lý kinh doanh đều hướng tới tương lai, bắt đầu từ phục vụ đất nước con người Việt Nam để vươn tầm thế giới.

Khối doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp vừa cũng đều tăng trưởng 10%. Nhưng có một sự thật phải thừa nhận là suốt nhiều năm, doanh nghiệp Việt chỉ tham gia vào những mảng đơn sơ, hàm lượng giá trị rất thấp. Tình trạng này kéo dài dẫn đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt không được cải thiện. Hay khi thiên tai, dịch bệnh xảy ra, khi chuỗi cung cầu bị đứt gãy, doanh nghiệp đã chịu “tổn thương” và bị thiệt hại.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Tại nhiều sự kiện, hội thảo kinh tế được tổ chức thời gian qua, vấn đề được cơ quan quản lý và chuyên gia thảo luận nhiều nhất là vai trò của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị. Làm sao để doanh nghiệp Việt – trụ cột nền kinh tế - tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu? Và cụm từ “đổi mới sáng tạo” (Innovation) - ứng dụng các thành tựu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế xã hội, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa - được nhắc tới nhiều nhất.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy, đa số doanh nghiệp sản xuất của Việt Nam hiện nay vẫn đang sử dụng công nghệ 1.0 (sản xuất bằng tay), 2.0 (tự động chưa kết nối máy tính) và có khoảng cách rất xa ở mức 4.0 (dữ liệu, tối ưu hóa).

Thực tế từ đại dịch COVID-19 vừa qua cho thấy, những doanh nghiệp nào có sự chuẩn bị về chiến lược, chú trọng tới đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ đã vượt qua những thách thức phi truyền thống, duy trì sản xuất, kinh doanh và có tăng trưởng tốt. Ngược lại, những doanh nghiệp chưa có sự đầu tư về công nghệ, năng lực quản trị, hay tư duy đổi mới kinh doanh của doanh nghiệp vẫn chưa theo kịp với dây chuyền sản xuất mang về, thì gặp khó khăn, khó trụ vững.

Tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo không chỉ đến nay mới được thừa nhận. Nó đã được khẳng định xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng và Nhà nước ta, luôn khuyến khích, phát huy tinh thần năng động, sáng tạo của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân để phát triển đất nước, để đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm sản xuất và dịch vụ thông minh, trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Châu Á vào năm 2045.

Và khát vọng về những trung tâm sản xuất, chuỗi giá trị do người Việt xây dựng đang tiếp tục được kế thừa, bồi đắp khi Đại hội XIII của Đảng đã khơi thông nguồn lực, hướng đến tạo cơ chế đột phá để khoa học và công nghệ trở thành động lực phát triển bền vững.

Nghị quyết Đại hội cũng xác định, con người là trung tâm, chủ thể, là nguồn lực quan trọng nhất. Để làm được điều đó, cần sự đột phá về chính sách để thu hút nhân tài, tạo môi trường để các nhà khoa học được tham gia sâu hơn vào các hoạt động của kinh tế-xã hội.

Như cách mà Giáo sư Phùng Hồ Hải, Giáo sư Vũ Hà Văn mong mỏi: Cần thêm nhiều hơn cái bắt tay giữa nhà nước và nhà khoa học, giữa nhà khoa học và doanh nghiệp để tạo môi trường cho đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ quá trình phát triển của đất nước trong tình hình mới. Đây cũng là cách để giúp đất nước phát triển bền vững và tránh những khủng hoảng.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững
Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Nhìn lại “6.000 ngày kỳ tích Nhật Bản” hay sự bùng nổ của kinh tế Hàn Quốc, họ đều dựa vào sự phát triển công nghiệp và công nghệ đưa đất nước lên tầm cao thế giới. Đây là cách Vingroup và nhiều tập đoàn kinh tế của Việt Nam đang làm, với những triết lý kinh doanh hướng tới tương lai, bắt đầu từ phục vụ đất nước, con người Việt Nam, rồi tiến ra toàn cầu.

Trong hành trình đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, rất cần những “sếu đầu đàn” như thế. Nhưng để phát huy được sức mạnh nội lực của cả nền kinh tế, bản thân mỗi doanh nghiệp, đặc biệt khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh tế cá thể, cần ý thức về sứ mệnh và vai trò trụ cột của mình.

Nếu coi nền kinh tế là một cơ thể sống, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước là khung xương vững chắc, kết hợp với những tập đoàn tư nhân hùng mạnh để dễ dàng vận động, thúc đẩy mạnh mẽ, thì khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ - đang chiếm tỉ trọng tới trên 98% tổng số doanh nghiệp cả nước - chính là những động mạch chủ và các mạch máu để nuôi sống cơ thể.

Lý do, khối doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đóng góp khoảng 45% GDP, 31% tổng thu NSNN và tạo công ăn việc làm cho hơn 5 triệu lao động, góp phần ổn định kinh tế - xã hội, phục vụ thị trường nội địa 100 triệu dân. Nếu như thống kê cả hợp tác xã, trang trại và hộ kinh doanh cá thể, thì tỉ lệ đóng góp cho GDP là 60%, theo số liệu trong Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam 2021.

Hiệu quả này đã góp phần làm tăng tính năng động của nền kinh tế, thúc đẩy khai thông thị trường và giảm mức lạm phát từ 184% thời kỳ trước đổi mới về mức lạm phát dưới 2 con số như hiện nay. Đồng thời góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ, làm thay đổi bộ mặt nông thôn và cải thiện đời sống người dân rõ rệt.

Thúc đẩy bản lĩnh đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Nếu mỗi doanh nghiệp, mỗi hộ kinh tế cá thể, mỗi người lao động trong các thành phần kinh tế đều thôi thúc khát vọng đổi mới sáng tạo, như cách chị Tẩn Thị Shu, chị Phùng Hậu, Giáo sư Phùng Hồ Hải, Giáo sư Vũ Hà Văn hay tập đoàn Vingroup đã làm, để hướng đến xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho một lộ trình phát triển bền vững, thì chắc chắn khát vọng về một Việt Nam hùng cường sẽ sớm thành hiện thực.

TIN LIÊN QUAN

LĐO | 30/10/2021 | 19:00